三藏之路 Tipitaka Path
巴利三藏 · 巴利语翻译标准中译
首页经藏相应部大品部8. 阿奴卢塔相应

8. Anuruddhasaṃyuttaṃ · 8. 阿奴卢塔相应

56 段 · CSCD 巴利原典
8. Anuruddhasaṃyuttaṃ8. 阿奴卢塔相应
1. Rahogatavaggo
1. 独处品
1. Paṭhamarahogatasuttaṃ1. 第一独处经
§899
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmato anuruddhassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘yesaṃ kesañci cattāro satipaṭṭhānā viraddhā, viraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī. Yesaṃ kesañci cattāro satipaṭṭhānā āraddhā, āraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī’’ti.
如是我闻:一时,具寿阿奴卢塔住在沙瓦提城揭德林给孤独园。那时,具寿阿奴卢塔独自远离、独坐时,心中生起这样的寻思:'凡是四念处被舍弃者,圣道——正向苦尽——也被他们舍弃了。凡是四念处被修习者,圣道——正向苦尽——也被他们修习了。'
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmato anuruddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – āyasmato anuruddhassa sammukhe pāturahosi. Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, āvuso anuruddha, bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā āraddhā hontī’’ti?
那时,具寿摩嘎剌那以心知道具寿阿奴卢塔的心中寻思后——犹如有力的男子伸展弯曲的手臂,或弯曲伸展的手臂那样迅速——在具寿阿奴卢塔面前出现。那时,具寿摩嘎剌那对具寿阿奴卢塔这样说:'贤友阿奴卢塔,比库的四念处在什么程度上被修习呢?'
‘‘Idhāvuso, bhikkhu ajjhattaṃ kāye samudayadhammānupassī viharati, ajjhattaṃ kāye vayadhammānupassī viharati, ajjhattaṃ kāye samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Bahiddhā kāye samudayadhammānupassī viharati, bahiddhā kāye vayadhammānupassī viharati, bahiddhā kāye samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattabahiddhā kāye samudayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā kāye vayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā kāye samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
「贤友,于此,比库于内身随观集法而住,于内身随观灭法而住,于内身随观集灭法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。于外身随观集法而住,于外身随观灭法而住,于外身随观集灭法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。于内外身随观集法而住,于内外身随观灭法而住,于内外身随观集灭法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。
‘‘So sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
「若他希望:『我应于不厌恶的对象具厌恶想而住』,他于彼处具厌恶想而住;若他希望:『我应于厌恶的对象具不厌恶想而住』,他于彼处具不厌恶想而住;若他希望:『我应于不厌恶的与厌恶的对象具厌恶想而住』,他于彼处具厌恶想而住;若他希望:『我应于厌恶的与不厌恶的对象具不厌恶想而住』,他于彼处具不厌恶想而住;若他希望:『我应舍弃不厌恶的与厌恶的两者,具念、正知而住于舍』,他于彼处具念、正知而住于舍。
‘‘Ajjhattaṃ vedanāsu samudayadhammānupassī viharati, ajjhattaṃ vedanāsu vayadhammānupassī viharati, ajjhattaṃ vedanāsu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ . Bahiddhā vedanāsu samudayadhammānupassī viharati, bahiddhā vedanāsu vayadhammānupassī viharati, bahiddhā vedanāsu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattabahiddhā vedanāsu samudayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vedanāsu vayadhammānupassī viharati, ajjhattabahiddhā vedanāsu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
他于内受随观集法而住,他于内受随观灭法而住,他于内受随观集灭法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。他于外受随观集法而住,他于外受随观灭法而住,他于外受随观集灭法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。他于内外受随观集法而住,他于内外受随观灭法而住,他于内外受随观集灭法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。
‘‘So sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati; sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūlañca paṭikūlañca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
「若他希望:『我应于不厌恶的对象具厌恶想而住』,他于彼处具厌恶想而住;若他希望:『我应于厌恶的对象具不厌恶想而住』,他于彼处具不厌恶想而住;若他希望:『我应于不厌恶的与厌恶的对象具厌恶想而住』,他于彼处具厌恶想而住;若他希望:『我应于厌恶的与不厌恶的对象具不厌恶想而住』,他于彼处具不厌恶想而住;若他希望:『我应舍弃不厌恶的与厌恶的两者,具念、正知而住于舍』,他于彼处具念、正知而住于舍。
‘‘Ajjhattaṃ citte…pe… bahiddhā citte…pe… ajjhattabahiddhā citte samudayadhammānupassī viharati… ajjhattabahiddhā citte vayadhammānupassī viharati… ajjhattabahiddhā citte samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī…pe… abhijjhādomanassaṃ.
于内心随观生起法而住……于外心随观生起法而住……于内外心随观生起法而住……于内外心随观坏灭法而住……于内外心随观生起坏灭法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。
‘‘So sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti , paṭikūlasaññī tattha viharati…pe… upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
「他如果希望——『我应于不厌恶的住于厌恶想』,他于彼处住于厌恶想……(中略)……他于彼处住于舍,具念、正知。
‘‘Ajjhattaṃ dhammesu…pe… bahiddhā dhammesu…pe… ajjhattabahiddhā dhammesu samudayadhammānupassī viharati… ajjhattabahiddhā dhammesu vayadhammānupassī viharati… ajjhattabahiddhā dhammesu samudayavayadhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
「于内诸法……(中略)……于外诸法……(中略)……于内外诸法随观集法而住……于内外诸法随观灭法而住……于内外诸法随观集灭法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。
‘‘So sace ākaṅkhati – ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati…pe… upekkhako tattha viharati sato sampajāno. Ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā āraddhā hontī’’ti. Paṭhamaṃ.
'如果他希望:「我应住于对不厌恶者有厌恶想」,他就住于对那里有厌恶想……(中略)……他住于对那里保持舍心、具念、正知。贤友,在这个程度上,比库的四念处被修习了。'第一经。
2. Dutiyarahogatasuttaṃ2. 第二独处经
§900
Sāvatthinidānaṃ. Atha kho āyasmato anuruddhassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘yesaṃ kesañci cattāro satipaṭṭhānā viraddhā, viraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī; yesaṃ kesañci cattāro satipaṭṭhānā āraddhā, āraddho tesaṃ ariyo maggo sammā dukkhakkhayagāmī’’ti.
沙瓦提因缘。那时,具寿阿奴卢塔独自远离、独坐时,心中生起这样的寻思:'凡是四念处被舍弃者,圣道——正向苦尽——也被他们舍弃了;凡是四念处被修习者,圣道——正向苦尽——也被他们修习了。'
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmato anuruddhassa cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – āyasmato anuruddhassa sammukhe pāturahosi.
时,具寿马哈摩嘎喇那以心了知具寿阿奴卢塔的心中寻思——犹如有力的男子伸展弯曲的手臂,或弯曲伸展的手臂,如是——出现在具寿阿奴卢塔面前。
Atha kho āyasmā mahāmoggallāno āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, āvuso anuruddha, bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā āraddhā hontī’’ti?
那时,具寿摩嘎剌那对具寿阿奴卢塔这样说:'贤友阿奴卢塔,比库的四念处在什么程度上被修习呢?'
‘‘Idhāvuso , bhikkhu ajjhattaṃ kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Bahiddhā kāye kāyānupassī viharati…pe… ajjhattabahiddhā kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
「贤友,于此,比库于内身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。于外身随观身而住……(中略)……于内外身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。
‘‘Ajjhattaṃ vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Bahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ajjhattabahiddhā vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
「于内诸受随观受而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。于外诸受随观受而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。于内外诸受随观受而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。
‘‘Ajjhattaṃ citte…pe… bahiddhā citte…pe… ajjhattabahiddhā citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ.
「于内心随观心而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。于外心……于内外心随观心而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。
‘‘Ajjhattaṃ dhammesu…pe… bahiddhā dhammesu…pe… ajjhattabahiddhā dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ettāvatā kho, āvuso, bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā āraddhā hontī’’ti. Dutiyaṃ.
'于内法……(中略)……于外法……(中略)……于内外法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。贤友,在这个程度上,比库的四念处被修习了。'第二经。
3. Sutanusuttaṃ3. 苏德努经
§901
Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati sutanutīre. Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā anuruddhena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ – ‘‘katamesaṃ āyasmā anuruddho dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto’’ti?
一时,具寿阿奴卢塔住在沙瓦提的苏塔奴河岸。那时,众多比库去到具寿阿奴卢塔那里;到了之后,与具寿阿奴卢塔互相问候。互相问候、可喜、可忆念的交谈之后,在一旁坐下。在一旁坐下的那些比库对具寿阿奴卢塔这样说:「具寿阿奴卢塔因为修习、多修习哪些法而达到大神通?」
‘‘Catunnaṃ khvāhaṃ, āvuso, satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Katamesaṃ catunnaṃ? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā hīnaṃ dhammaṃ hīnato abbhaññāsiṃ, majjhimaṃ dhammaṃ majjhimato abbhaññāsiṃ, paṇītaṃ dhammaṃ paṇītato abbhaññāsi’’nti. Tatiyaṃ.
'贤友,我因为修习、多修习四念处而证得大神通。哪四种呢?贤友,在此,我于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧;于受……(中略)……于心……(中略)……于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧——贤友,我因为修习、多修习这四念处而证得大神通。而且,贤友,我因为修习、多修习这四念处,对下劣法如实知为下劣,对中等法如实知为中等,对殊胜法如实知为殊胜。'第三经。
4. Paṭhamakaṇḍakīsuttaṃ4. 第一刊达基经
§902
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca anuruddho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno sākete viharanti kaṇḍakīvane . Atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhitā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā anuruddhena saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘sekhenāvuso anuruddha, bhikkhunā katame dhammā upasampajja vihātabbā’’ti?
一时,具寿阿奴卢塔、具寿沙利子和具寿马哈摩嘎喇那住在萨咖答的刺林。那时,具寿沙利子和具寿马哈摩嘎喇那在傍晚时分从独坐中出来,去到具寿阿奴卢塔那里;到了之后,与具寿阿奴卢塔互相问候。互相问候、可喜、可忆念的交谈之后,在一旁坐下。在一旁坐下的具寿沙利子对具寿阿奴卢塔这样说:「贤友阿奴卢塔,有学比库应当证得而住于哪些法?」
‘‘Sekhenāvuso sāriputta, bhikkhunā cattāro satipaṭṭhānā upasampajja vihātabbā. Katame cattāro? Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu …pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – sekhenāvuso sāriputta, bhikkhunā ime cattāro satipaṭṭhānā upasampajja vihātabbā’’ti. Catutthaṃ.
'贤友沙利子,有学比库应具足而住于四念处。哪四种呢?贤友,在此,比库于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧;于受……(中略)……于心……(中略)……于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧——贤友沙利子,有学比库应具足而住于这四念处。'第四经。
5. Dutiyakaṇḍakīsuttaṃ5. 第二刊达基经
§903
Sāketanidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘asekhenāvuso anuruddha, bhikkhunā katame dhammā upasampajja vihātabbā’’ti? ‘‘Asekhenāvuso sāriputta, bhikkhunā cattāro satipaṭṭhānā upasampajja vihātabbā. Katame cattāro? Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – asekhenāvuso sāriputta, bhikkhunā ime cattāro satipaṭṭhānā upasampajja vihātabbā’’ti. Pañcamaṃ.
沙盖德因缘。具寿沙利子坐于一旁后对具寿阿奴卢塔说:「具寿阿奴卢塔,无学比库应证得而住于哪些法?」「具寿沙利子,无学比库应证得而住于四念处。哪四种?具寿,于此,比库于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧;于受……于心……于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。具寿沙利子,无学比库应证得而住于这四念处。」第五经。
6. Tatiyakaṇḍakīsuttaṃ6. 第三刊达基经
§904
Sāketanidānaṃ. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca – ‘‘katamesaṃ āyasmā anuruddho dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto’’ti? ‘‘Catunnaṃ khvāhaṃ, āvuso, satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto . Katamesaṃ catunnaṃ? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā sahassaṃ lokaṃ abhijānāmī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
沙盖德因缘。具寿沙利子坐于一旁后对具寿阿奴卢塔说:「具寿阿奴卢塔因修习、多修习哪些法而达到大神通?」「具寿,我因修习、多修习四念处而达到大神通。哪四种?具寿,于此,我于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧;于受……于心……于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。具寿,我因修习、多修习这四念处而达到大神通。具寿,我因修习、多修习这四念处而能了知千个世界。」第六经。
7. Taṇhakkhayasuttaṃ7. 渴爱灭尽经
§905
Sāvatthinidānaṃ . Tatra kho āyasmā anuruddho bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhavo’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato anuruddhassa paccassosuṃ. Āyasmā anuruddho etadavoca –
沙瓦提因缘。于此,具寿阿奴卢塔召唤诸比库:「诸贤友比库!」「贤友!」那些比库回答具寿阿奴卢塔。具寿阿奴卢塔说此:
‘‘Cattārome , āvuso, satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā taṇhakkhayāya saṃvattanti. Katame cattāro? Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati…pe… vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – ime kho, āvuso, cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā bahulīkatā taṇhakkhayāya saṃvattantī’’ti. Sattamaṃ.
「具寿,这四念处修习、多修习后导向渴爱的灭尽。哪四种?具寿,于此,比库于身随观身而住……于受……于心……于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。具寿,这四念处修习、多修习后导向渴爱的灭尽。」第七经。
8. Salaḷāgārasuttaṃ8. 沙喇喇嘎拉经
§906
Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati salaḷāgāre. Tatra kho āyasmā anuruddho bhikkhū āmantesi…pe… etadavoca – ‘‘seyyathāpi, āvuso, gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā. Atha mahājanakāyo āgaccheyya kuddālapiṭakaṃ ādāya – ‘mayaṃ imaṃ gaṅgānadiṃ pacchāninnaṃ karissāma pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāra’nti. Taṃ kiṃ maññathāvuso, api nu so mahājanakāyo gaṅgānadiṃ pacchāninnaṃ kareyya pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāra’’nti? ‘‘No hetaṃ, āvuso’’. ‘‘Taṃ kissa hetu’’? ‘‘Gaṅgā, āvuso, nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā pācīnapabbhārā. Sā na sukarā pacchāninnaṃ kātuṃ pacchāpoṇaṃ pacchāpabbhāraṃ. Yāvadeva ca pana so mahājanakāyo kilamathassa vighātassa bhāgī assā’’ti.
一时,具寿阿奴卢塔住在沙瓦提的沙喇喇咖拉。于此,具寿阿奴卢塔召唤诸比库……(中略)……说此:「诸具寿,譬如恒河向东流、向东倾、向东斜。那时,有大群人拿着锄头和篮子前来:『我们将使此恒河向西流、向西倾、向西斜。』诸具寿,你们认为如何?那大群人能使恒河向西流、向西倾、向西斜吗?」「不能,具寿。」「那是什么原因?」「诸具寿,恒河向东流、向东倾、向东斜。它不容易被造成向西流、向西倾、向西斜。而那大群人只会得到疲劳与困扰的份。」
‘‘Evameva kho, āvuso, bhikkhuṃ cattāro satipaṭṭhāne bhāventaṃ cattāro satipaṭṭhāne bahulīkarontaṃ rājāno vā rājamahāmattā vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā bhogehi abhihaṭṭhuṃ pavāreyyuṃ – ‘ehambho purisa, kiṃ te ime kāsāvā anudahanti? Kiṃ muṇḍo kapālamanusañcarasi? Ehi hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu puññāni ca karohī’’’ti.
「具寿,同样地,当比库正在修习四念处、多修习四念处时,诸王或王大臣或贤友或同僚或亲戚或血亲可能会以财富来劝诱说:『来吧,善男子,这些袈裟对你有何用?为何剃头持钵游行?来吧,还俗后享用财富并作福业。』」
‘‘So vata, āvuso, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne bhāvento cattāro satipaṭṭhāne bahulīkaronto sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Taṃ kissa hetu? Yañhi taṃ, āvuso, cittaṃ dīgharattaṃ vivekaninnaṃ vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ taṃ vata hīnāyāvattissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati. Kathañcāvuso, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne bhāveti, cattāro satipaṭṭhāne bahulīkarotīti? Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati…pe… vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Evaṃ kho, āvuso, bhikkhu cattāro satipaṭṭhāne bhāveti, cattāro satipaṭṭhāne bahulīkarotī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
「具寿,正在修习四念处、多修习四念处的比库会舍弃学处而还俗,这是不可能的。那是什么原因?具寿,因为那心长夜倾向远离、趣向远离、临入远离,它会还俗,这是不可能的。具寿,比库如何修习四念处、多修习四念处?具寿,于此,比库于身随观身而住……于受……于心……于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。具寿,比库如此修习四念处、多修习四念处。」第八经。
9. Ambapālivanasuttaṃ9. 庵婆巴离林经
§907
Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca anuruddho āyasmā ca sāriputto vesāliyaṃ viharanti ambapālivane. Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito…pe… ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavoca –
一时,具寿阿奴卢塔与具寿沙利子住在韦萨离的安巴巴离林。那时,具寿沙利子于傍晚时从独坐中起……(中略)……坐于一旁的具寿沙利子对具寿阿奴卢塔说此:
‘‘Vippasannāni kho te, āvuso anuruddha, indriyāni, parisuddho mukhavaṇṇo pariyodāto. Katamenāyasmā anuruddho vihārena etarahi bahulaṃ viharatī’’ti? ‘‘Catūsu khvāhaṃ, āvuso, satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto etarahi bahulaṃ viharāmi. Katamesu catūsu? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesu khvāhaṃ, āvuso, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto etarahi bahulaṃ viharāmi. Yo so, āvuso, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññā vimutto, so imesu catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto bahulaṃ viharatī’’ti.
「具寿阿奴卢塔,你的诸根清净,面色纯净明亮。具寿阿奴卢塔现在多住于哪种住处?」「具寿,我现在多以心善安立于四念处而住。哪四种?具寿,于此,我于身随观身而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧;于受……于心……于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。具寿,我现在多以心善安立于这四念处而住。具寿,凡是阿拉汉、漏尽者、已作所应作、已卸重担、已达自己目的、已尽有结、以正智解脱的比库,他多以心善安立于这四念处而住。」
‘‘Lābhā vata no, āvuso, suladdhaṃ vata no, āvuso! Ye mayaṃ āyasmato anuruddhassa sammukhāva assumha āsabhiṃ vācaṃ bhāsamānassā’’ti. Navamaṃ.
「贤友,我们实在是得利了!贤友,我们实在是善得了!我们亲自听闻贤友阿奴卢塔说出如牛王般的言语。」第九经。
10. Bāḷhagilānasuttaṃ10. 极重病经
§908
Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati andhavanasmiṃ ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ –
一时,具寿阿奴卢陀住在沙瓦提的盲林,患病、痛苦、重病。那时,众多比库去到具寿阿奴卢陀那里;去到之后,对具寿阿奴卢陀这样说——
‘‘Katamenāyasmato anuruddhassa vihārena viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhantī’’ti? ‘‘Catūsu kho me, āvuso, satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittassa viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhanti. Katamesu catūsu? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi…pe… vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesu kho me, āvuso, catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittassa viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhantī’’ti. Dasamaṃ.
「具寿阿奴卢塔住于哪种住处时,所生起的身体苦受不占据心?」「具寿,当我以心善安立于四念处而住时,所生起的身体苦受不占据心。哪四种?具寿,于此,我于身随观身而住……于受……于心……于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。具寿,当我以心善安立于这四念处而住时,所生起的身体苦受不占据心。」第十经。
Rahogatavaggo paṭhamo. · 独处品第一
Tassuddānaṃ –
其摄颂——
Rahogatena dve vuttā, sutanu kaṇḍakī tayo;
以独坐说二经,苏答奴、刺三经;
Taṇhakkhayasalaḷāgāraṃ, ambapāli ca gilānanti.
渴爱尽、沙喇经,庵婆巴利与病经。
2. Dutiyavaggo
第二品
1. Kappasahassasuttaṃ1. 劫千经
§909
Ekaṃ samayaṃ āyasmā anuruddho sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho sambahulā bhikkhū yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā āyasmatā anuruddhena saddhiṃ…pe… ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ anuruddhaṃ etadavocuṃ –
一时,具寿阿奴卢陀住在沙瓦提的揭德林阿那他宾地咖园。那时,众多比库去到具寿阿奴卢陀那里;去到之后,与具寿阿奴卢陀……在一旁坐下的那些比库对具寿阿奴卢陀这样说——
‘‘Katamesaṃ āyasmā anuruddho dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto’’ti? ‘‘Catunnaṃ khvāhaṃ, āvuso, satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Katamesaṃ catunnaṃ? Idhāhaṃ, āvuso, kāye kāyānupassī viharāmi…pe… vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharāmi ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā mahābhiññataṃ patto. Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā kappasahassaṃ anussarāmī’’ti. Paṭhamaṃ.
「具寿阿奴卢塔因修习、多修习哪些法而达到大神通?」「具寿,我因修习、多修习四念处而达到大神通。哪四种?具寿,于此,我于身随观身而住……于受……于心……于法随观法而住,热诚、正知、具念,调伏世间的贪忧。具寿,我因修习、多修习这四念处而达到大神通。具寿,我因修习、多修习这四念处而能忆念千劫。」第一经。
2. Iddhividhasuttaṃ2. 神变经
§910
‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhomi – ekopi hutvā bahudhā homi…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattemī’’ti. Dutiyaṃ.
「诸友,又因为我修习、多修习这四念处,我体验种种神变——成为一个后成为多个……乃至……以身自在到达梵天界。」第二。
3. Dibbasotasuttaṃ3. 天耳经
§911
‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāmi dibbe ca mānuse ca ye dūre santike cā’’ti. Tatiyaṃ.
「诸友,又因为我修习、多修习这四念处,我以清净、超越人的天耳界,听闻两种声音——天的和人的,远的和近的。」第三。
4. Cetopariyasuttaṃ4. 他心智经
§912
‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāmi – sarāgaṃ vā cittaṃ ‘sarāgaṃ citta’nti pajānāmi…pe… avimuttaṃ vā cittaṃ ‘avimuttaṃ citta’nti pajānāmī’’ti. Catutthaṃ.
「诸友,又因为我修习、多修习这四念处,我以心遍知其他有情、其他人的心——有贪的心了知为'有贪的心'……乃至……未解脱的心了知为'未解脱的心'。」第四。
5. Ṭhānasuttaṃ5. 处经
§913
‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Pañcamaṃ.
「诸友,又因为我修习、多修习这四念处,我如实了知处为处、非处为非处。」第五。
6. Kammasamādānasuttaṃ6. 业受持经
§914
‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Chaṭṭhaṃ.
「诸友,又因为我修习、多修习这四念处,我如实了知过去、未来、现在业的承受,从处所、从原因的果报。」第六。
7. Sabbatthagāminisuttaṃ7. 一切处行经
§915
‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā sabbatthagāminippaṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Sattamaṃ.
「诸友,又因为我修习、多修习这四念处,我如实了知导向一切处之道。」第七。
8. Nānādhātusuttaṃ8. 种种界经
§916
‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Aṭṭhamaṃ.
「诸友,又因为我修习、多修习这四念处,我如实了知多界、种种界的世间。」第八。
9. Nānādhimuttisuttaṃ9. 种种意乐经
§917
‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Navamaṃ.
「诸友,又因为我修习、多修习这四念处,我如实了知有情的种种意乐性。」第九。
10. Indriyaparopariyattasuttaṃ10. 根上下智经
§918
‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Dasamaṃ.
「诸友,又我因为这四念处的修习、多修习,如实了知其他有情、其他人的根之胜劣。」第十。
11. Jhānādisuttaṃ11. 禅那等经
§919
‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāmī’’ti. Ekādasamaṃ.
「诸友,又我因为这四念处的修习、多修习,如实了知禅那、解脱、定、等至的杂染、清净、出起。」第十一。
12. Pubbenivāsasuttaṃ12. 宿住经
§920
‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmī’’ti. Dvādasamaṃ.
「诸友,又我因为这四念处的修习、多修习,忆念种种宿住,即:一生、二生……乃至……如是我忆念有行相、有处所的种种宿住。」第十二。
13. Dibbacakkhusuttaṃ13. 天眼经
§921
‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passāmi cavamāne upapajjamāne…pe… iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena yathākammūpage satte pajānāmī’’ti. Terasamaṃ.
「诸友,又我因为这四念处的修习、多修习,以清净、超越人的天眼,见到有情死时、生时……乃至……如是以清净、超越人的天眼,了知有情随业流转。」第十三。
14. Āsavakkhayasuttaṃ14. 漏尽经
§922
‘‘Imesañca panāhaṃ, āvuso, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭhe dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharāmī’’ti. Cuddasamaṃ.
「诸友,又我因为这四念处的修习、多修习,以诸漏尽故,于现法自己以证智作证具足住于无漏的心解脱、慧解脱。」第十四。
Dutiyo vaggo. · 第二品
Tassuddānaṃ –
其摄颂──
Mahābhiññaṃ iddhi dibbaṃ, cetopariyaṃ ṭhānaṃ kammaṃ;
大神通、神变、天,他心、处、业;
Sabbatthadhātudhimutti, indriyaṃ jhānaṃ tisso vijjāti.
一切处、界、胜解,根、禅那、三明。
Anuruddhasaṃyuttaṃ aṭṭhamaṃ. · 阿奴卢塔相应第八